Dwuwierszowe tytuły rozdziałów

W wielu książkach przed właściwym tytułem rozdziału znajduje się słowo „Rozdział” i jego numer. Artykuł opisuje, jak uzyskać ten efekt w LibreOffice Writer.

Układ tekstu, którego odtworzenie nas interesuje, przedstawia ilustracja poniżej.

Fotografia strony w książce. W pierwszym wierszu znajduje się tekst „Rozdział 7”, w drugim zaś — „Wymiar polityczny, czyli jak silne ma być państwo” (złożony wersalikami)

Konsekwentne wykorzystywanie stylów może nam pomóc w formatowaniu tekstu, ustawieniu odstępów, a nawet automatycznym wstawieniu numeru rozdziału. Jest jednak pewien problem — style możemy aplikować wyłącznie na całe akapity, a nasz tytuł został podzielony na dwie części.

Pewnym rozwiązaniem jest wstawienie twardego podziału wiersza (Shift + Enter), jednak niesie ono ze sobą trzy wady. Po pierwsze — to na nas spoczywa obowiązek jego wprowadzenia, a przecież możemy się pomylić. Po drugie — cały tekst musi zostać sformatowany w jeden sposób (inaczej niż w załączonym przykładzie), co nie zawsze jest pożądane; nie będziemy również mogli kontrolować wielkości odstępu pomiędzy dwoma częściami tytułu. Po trzecie — podział wiersza znajdzie się również w spisie treści, podczas gdy istnieje wiele powodów, aby tego unikać.

Zamiast tego wykorzystamy dwa style akapitowe. Dodatkowe style oraz funkcja Numeracji konspektu uprości proces wstawiania kolejnych tytułów rozdziałów, o czym przekonamy się pod koniec artykułu.

Przygotowanie stylów

Na samym początku powinniśmy wprowadzić dowolny tekst i nadać mu styl „Nagłówek 1”.

Okno programu Writer pokazujące akapit z nadanym stylem „Nagłówek 1”. Przed nim znajduje się wygenerowany automatycznie numer.

Nad nim umieścimy słowo „Rozdział” i jego numer. Jednak aby uniknąć pomyłek, całość będziemy generować automatycznie. Wykorzystamy do tego styl wyliczenia.

Tworzymy więc nowy styl tego typu, nazwany np. „Rozdział”. Na karcie Opcje zaznaczamy poziom 1. W polu Przed wpisujemy Rozdział (wraz ze spacją na końcu), zaś pole Po zostawiamy puste. Ja dodatkowo zmienię styl numeracji na wielkie liczby rzymskie, chociaż nie jest to konieczne.

Przechodzimy na kartę Pozycja. Z listy Po numeracji wybieramy Brak elementu, zaś w polach WyrównanieWcięcie wpisujemy zera. Ustawienia te sprawdzą się, gdy tytuł chcemy wyrównać do lewego marginesu. Oczywiście w innych przypadkach powinniśmy je odpowiednio zmodyfikować.

Drugim krokiem jest stworzenie nowego stylu akapitowego. Będzie on potomkiem stylu „Nagłówek 1”. Nazywamy go „Rozdział”, a po nim powinien następować styl „Nagłówek 1”.

Na karcie Przepływ tekstu zaznaczamy automatyczne wstawianie podziału strony Przed oraz pole wyboru przy Zachowaj razem z następnym akapitem.

Na karcie Konspekt i numeracja z listy Styl numeracji wybieramy wcześniej utworzony styl wyliczenia.

Po zatwierdzeniu zmian wreszcie możemy utworzyć nowy akapit przed (nad) właściwym tytułem rozdziału. Nadajemy mu utworzony przed chwilą styl akapitowy i — na wszelki wypadek — wprowadzamy niełamliwą spację (Ctrl + Shift + Spacja).

Ponieważ ja zamierzam stosować numerację wielorzędową (podrozdziały oznaczane jako 1.1, 1.2 itd.), muszę utworzyć jeszcze jeden styl. Oczywiście w innych sytuacjach można z tej czynności zrezygnować.

Tym razem będzie to styl znaku. Nazwę go „Niewidoczny”, a jedyną wprowadzoną zmianą będzie zmiana koloru pisma na biały (na karcie Efekty czcionki); niestety, zaznaczenie pola wyboru Ukryty nie daje w tym przypadku oczekiwanego efektu.

Konfiguracja Numeracji konspektu

Już prawie skończyliśmy. Pozostaje nam jeszcze tylko wyrównać właściwy tytuł rozdziału oraz — jeżeli stosujemy numerację wielorzędową — usunąć znajdującą się przed nim liczbę.

Aby to uczynić, z menu wybieramy NarzędziaNumeracja konspektu....

Pojawi się nowe okno. Przechodzimy na kartę Pozycja, gdzie z listy rozwijanej Po numeracji wybieramy Tabulator. We wszystkich pozostałych polach wpisujemy zera.

Jeżeli planujemy stosować numerację wielorzędową, przechodzimy na kartę Numeracja. Z pierwszej listy rozwijanej wybieramy odpowiedni rodzaj liczb, z drugiej zaś (Styl znaku) — utworzony wcześniej styl znakowy.

Jeżeli wszystko poszło zgodnie z planem, w drugim akapicie nie ma już numeru rozdziału. Niestety, jego treść nie jest odpowiednio wyrównana. Możemy temu zaradzić modyfikując styl „Nagłówek 1”. Wystarczy na karcie Wcięcia i odstępy wpisać w polu Pierwszy wiersz odpowiednio dużą liczbę ujemną (powinny wystarczyć ok. dwa centymetry).

Ostatnie poprawki

Na samym końcu pozostaje nam już tylko określić formatowanie tekstu oraz odstępy w obu stylach akapitowych składających się na tytuł rozdziału. Ponieważ konkretne wartości zależą od przyjętej konwencji typograficznej publikacji, nie sposób podać dokładnych wskazówek.

Okno programu Writer ukazujące dwa akapity: jeden o stylu „Nagłówek 1”, drugi o stylu „Rozdział”. Wygląd obu został dostosowany do konwencji typograficznej całej publikacji.

Kolejne rozdziały

Tworzenie dwuwierszowego tytułu rozdziału może i było dość pracochłonne, ale przy okazji tworzyliśmy całe niezbędne zaplecze. Po jego ukończeniu, tworzenie dalszych rozdziałów jest banalnie proste.

Wpierw wstawiamy nowy akapit i nadajemy mu styl akapitowy „Rozdział”. Następnie wprowadzamy (niełamliwą) spację i wciskamy Enter. Po wpisaniu tytułu kolejnego rozdziału możemy przejść do następnego akapit — już skończyliśmy.

Okno programu Writer ukazujące dwa akapity: jeden o stylu „Nagłówek 1”, drugi o stylu „Rozdział”. Tworzą one tytuł drugiego rozdziału publikacji

Zmiana spisu treści

W naszej konfiguracji słowo „Rozdział” pojawia się w treści pracy, ale nie jest obecne w automatycznie wygenerowanym spisie treści. Taka niespójność niektórym może przeszkadzać, dlatego zobaczmy, w jaki sposób ją usunąć.

Wystarczy kliknąć na spis treści prawym przyciskiem myszy i wybrać z menu Edycja indeksu/spisu. Następnie przechodzimy na kartę Wpisy, gdzie z listy po lewej stronie wybieramy pierwszy poziom. Wreszcie w puste pole przed W# wpisujemy Rozdział (ze spacją na końcu) i zatwierdzamy zmiany.

Podobał Ci się ten artykuł? Zapisz się na listę subskrybentów i otrzymuj informacje o następnych

komentarze 3

  • Jakub napisał(a):

    Dzięki za ten artykuł – i za całego Twojego bloga! Wiele się od Ciebie uczę.

    Mam jednak pytanie, bo tutaj tego nie wyjaśniasz. Jeżeli nie zamierzam robić numeracji wielorzędowej (np. „Rozdział 1.1.”), a jedynie podrozdziały (z zastosowaniem stylów z serii Nagłówek), to czy nie lepiej zrezygnować z numeracji w stylu „Nagłówek 1”? Tutaj: http://przepis-na-lo.pl/wp-content/uploads/2013/08/dwuwierszowy-tytul-style9.png masz ją włączoną, a przecież zamiast usuwać cyfrę i bawić się w przesuwanie tekstu w lewo, można po prostu nie włączać numeracji. Jeśli coś źle zrozumiałem – popraw 🙂

    Pozdrawiam!

    • Mirosław Zalewski napisał(a):

      Zagadnienie to jest w artykule wspomniane, ale fakt — nie jest wyeksponowane.

      Ukrywanie numeru rozdziału ma sens tylko wtedy, gdy stosujemy numerację wielorzędową. Gdy stosujemy tzw. numerację humanistyczną lub w ogóle rezygnujemy z numerowania rozdziałów, wtedy możemy nie włączać numeracji (dla tego poziomu). W takim przypadku tytuł rozdziału sam się wyrówna tak, jak trzeba.

  • Piotr napisał(a):

    Dzięki za dobry artykuł.
    Dzisiaj zastosowałem ten wpis w praktyce. Wyszło tak jak miało być*, to jest z numeracja wielorzędową, ale do czasu. Jako że tekst pochodził ze strony chciałem usunąć wszelkie linki. Odznaczyłem w „Opcjach autokorekty” „Rozpoznawanie adresów URL” i wykonałem Format→Autokorekta→Zastosuj. Nic to jednak nie dało i adresy URL musiałem ręcznie pousuwać.
    Jednak po tej akcji rozjechały mi się wcięcia stylów. Nie zauważyłem tego i zapisałem dokument i dalej pracowałem. Potem niestety nie mogłem już tego cofnąć (brak historii cofnięć).
    Wszelkie modyfikacje wcięć wpływały tylko na numer rozdziału/nagłówka. Sam tytuł przesuwał się tylko do pewnego momentu. W przypadku niektórych nagłówków pomogło kliknięcie na przycisk „Standardowy” w ustawieniach stylu.
    Może wiadomo będzie dlaczego nie mogłem przesunąć tekstu nagłówka poza „granice tekstu”?
    https://drive.google.com/folderview?id=0B6drySFfA77rOU4yVV9jTEFBeU0&usp=sharing
    *) W przypadku stylu „Nagłówek 2”, który był poprzedzony Stroną w „Przepływie tekstu”, musiałem wcięcie ustawić na -1,4cm „Przed tekstem”. Nie reagował w ogóle na wartość z „Pierwszy wiersz”.