Wykresy w LibreOffice Writer

Artykuł opisuje podstawy pracy z wykresami w edytorze tekstu Writer. Przyjrzymy się bliżej sposobom ich wstawiania, zmianie typu, zarządzaniu danymi oraz możliwościom modyfikacji ich wyglądu.

Wstawianie wykresów

Wykres tworzymy wybierając z menu WstawObiektWykres....

Domyślnie wstawiony zostanie wykres słupkowy przedstawiający przykładowy zestaw danych. Jeżeli wcześniej zaznaczyliśmy tabelę, wykres będzie pokazywał zawarte w niej informacje. Otrzymamy także możliwość określenia wielu opcji jeszcze przed jego wstawieniem, a dodatkowo wszelkie zmiany wprowadzone w tabeli będą uwzględniane automatycznie.

Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby wkleić do dokumentu wykres utworzony w innym programie wchodzącym w skład pakietu. Jeżeli dane musimy najpierw poddać obróbce w arkuszu kalkulacyjnym, jest to zdecydowanie najlepsze rozwiązanie.

Okno programu LibreOffice Writer zawierające przykładowy wykres przedstawiający predefiniowane wartości

Edycji wykresu dokonujemy w specjalnie do tego przeznaczonym trybie. Wchodzimy do niego poprzez dwukrotne kliknięcie na wykres lewym przyciskiem myszy; zamiennie można go zaznaczyć i wybrać z menu kontekstowego pozycję Edycja. Program wyświetli nowy pasek narzędziowy, a z pozostałych znikną niektóre ikony.

Pasek z narzędziami modyfikacji wykresu

W celu opuszczenia trybu modyfikacji wykresu należy wcisnąć klawisz Esc lub kliknąć lewym przyciskiem myszy dowolne miejsce dokumentu poza wykresem.

Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że LibreOffice posiada osobny rejestr operacji dla każdego wykresu. Oznacza to, że wprowadzone zmiany nie mogą być cofnięte z poziomu edycji dokumentu. Aby ich dokonać, należy ponownie rozpocząć modyfikację konkretnego wykresu.

Zmiana typu wykresu

W celu zmiany rodzaju wykresu należy wybrać z menu FormatTyp wykresu... (lub kliknąć ikonkę na pasku narzędziowym). Pojawi się okno oferujące odpowiednie opcje. Ponieważ zawiera ono miniaturki schematycznie pokazujące uzyskane efekty, jego obsługa nie powinna nastręczać trudności.

Ikona zmieniająca typ wykresu jest pierwszą ikoną od lewej na pasku narzędziowym

Zarządzanie danymi na wykresie

Jeżeli wstawiliśmy domyślny wykres, z pewnością będziemy chcieli zmodyfikować przedstawione na nim dane. W tym celu wybieramy z menu WidokDane wykresu... lub klikamy ikonkę na pasku narzędziowym.

Ikona włączająca tryb zarządzania danymi wykresu jest drugą ikoną od lewej na pasku narzędziowym

Pojawi się nowe okno. Za pomocą przycisków na górze możemy dodawać, usuwać oraz przemieszczać wiersze i kolumny. Pod nimi znajdują się etykiety kolumn (wyświetlane na legendzie wykresu) oraz właściwa tabela z danymi. Pomiędzy komórkami przemieszczamy się za pomocą strzałek na klawiaturze, klawisza Tab oraz zwyczajnego kliknięcia lewym przyciskiem myszy. Komórki zawierać mogą tylko liczby; jedynie w pierwszej kolumnie, zawierającej etykiety wierszy, umieścić można tekst. Wprowadzone zmiany widoczne są na wykresie natychmiast po zakończeniu edycji komórki.

Spośród ikonek na górze tekstu, druga i trzecia od lewej wyglądają bardzo podobnie do siebie. Pierwsza z nich pozwala dodać nową serię danych; druga służy do rozbudowy etykiet wierszy o nowy wiersz tekstu.

Okno zarządzania danymi na wykresie

Dane z wykresów skopiowanych z innych programów wchodzących w skład pakietu modyfikujemy w identyczny sposób.

Inaczej jednak sprawa wygląda w przypadku wykresów utworzonych na podstawie tabeli. Dostęp do odpowiednich opcji uzyskujemy wybierając z menu FormatZakresy danych.... Okno, które się pojawi, posiada dwie karty. W jednej możemy określić zakres danych, ich „kierunek” oraz etykiety. Druga pozwala na dodawanie, usuwanie oraz zamianę kolejności serii danych.

Zmiana wyglądu wykresu

Ogólna zasada jest następująca: zaznaczamy element wykresu, klikamy prawym przyciskiem myszy i wybieramy z menu Formatuj <nazwa pozycji>. Ponieważ zaznaczenie niektórych elementów wymaga dużej precyzji, możemy sobie pomóc paskiem narzędziowym — wystarczy wybrać element z listy rozwijanej przy lewym brzegu, a następnie kliknąć ikonkę Formatuj wybór.

Lista rozwijana elementów wykresu; obok przycisk formatowania wybranego elementu

Niestety, nie wszystkie elementy wykresu są dostępne na wspomnianej liście — brakuje na niej zwłaszcza pojedynczych wartości serii danych. Ponieważ zmiana ich wyglądu negatywnie wpływa na spójność wykresu, zazwyczaj i tak nie powinniśmy tego robić; z drugiej strony, w przypadku niektórych typów wykresów (np. kołowych) jest to nieuniknione. Aby zaznaczyć taki element, należy najpierw zaznaczyć całą serię danych, a później kliknąć na którąś z wartości w jej obrębie.

Po zaznaczeniu elementu i wybraniu odpowiedniej pozycji z menu pojawi się nowe okno, za pomocą którego możemy szczegółowo określić właściwości elementu. Zakres dostępnych opcji jest odmienny w każdym przypadku — np. dla linii pomocniczych jest to tylko kolor i grubość, zaś dla osi m. in. skala, ustawienia czcionki oraz umiejscowienie etykiet.

Jeżeli nasz wykres nie zawiera wszystkich elementów, których potrzebujemy, powinniśmy skorzystać z menu Wstaw. Za pomocą znajdujących się w nim pozycji możemy dodać (lub usunąć) tytuł, legendę, etykiety i linie osi, dodatkową linię regresji i parę innych elementów.

Pozostałe opcje paska narzędziowego wykresu

Poza już opisanymi, pasek narzędziowy wykresu posiada jeszcze cztery ikony.

Pozostałe cztery ikony na pasku narzędziowym, to, od lewej strony: Włącz/wyłącz siatkę poziomą, Włącz/wyłącz legendę, Skaluj tekst, reorganizuj wykres

Znaczenie pierwszych dwóch, Włącz/wyłącz siatkę poziomą oraz Włącz/wyłącz legendę, nie powinno wymagać dodatkowego komentarza. Dokładnie te same efekty możemy uzyskać za pomocą odpowiednich pozycji w menu Wstaw.

Trzecia z nich, Skaluj tekst, dotyczy rozmiaru tekstu podczas zmiany wielkości całego wykresu. Jeżeli jest zaznaczona, wielkość tekstu zostanie zmieniona proporcjonalnie do wielkości całego wykresu; jeżeli jej nie zaznaczymy, wielkość tekstu nie będzie się zmieniać.

Z kolei kliknięcie ostatniej z ikonek, Reorganizuj wykres, powoduje przywrócenie domyślnego umiejscowienia oraz rozmiarów poszczególnych elementów wykresu. Pozostałe ustawienia, takie jak kolory czy rozmiar znaków, nie zostają zmienione. Opcja ta przydaje się szczególnie wtedy, gdy po ręcznej zmianie ustawienia fragmentów wykresu mamy kłopoty z osiągnięciem satysfakcjonujących nas rezultatów.

Gdy już skończymy pracę nad naszym wykresem, pozostaje nam jeszcze tylko odpowiednio go umiejscowić w dokumencie. Zagadnieniom z tym związanym poświęciłem osobny artykuł.

Na marginesie warto dodać, że stworzenie dobrego wykresu nie jest łatwym zadaniem. Tematyka skutecznej wizualizacji danych często jest poruszana na blogu Fundacji Naukowej SmarterPoland.pl, na który zdecydowanie warto zajrzeć.

Podobał Ci się ten artykuł? Zapisz się na listę subskrybentów i otrzymuj informacje o następnych

Komentarzy: 1

  • Natalia napisał(a):

    Dzięki za tego bloga. Trafiłam tu w zeszłym roku przy okazji pisania mgr, a teraz ponownie przy pisaniu kolejnej pracy i za każdym razem cieszę się, że ktoś rozumie libre office:) dzięki:)